Gratis eerste betalingsherinnering: checklist voor aannemers met particuliere klanten
Regels van Boek XIX WER voor bouwfacturen aan particulieren: gratis eerste herinnering, 14 kalenderdagen wachttermijn en plafonds voor schadebeding.
Veel Belgische bouwbedrijven werken door elkaar voor professionele opdrachtgevers (B2B) en particuliere bouwheren (B2C). Precies daar gaat het vaak mis bij het opvolgen van vervallen facturen. Wie een klassieke automatische aanmaning met € 40 administratiekost en 10% schadebeding naar een particulier stuurt op de dag na de vervaldatum, overtreedt Boek XIX van het Wetboek van Economisch Recht (WER) rond schulden van de consument.
De gevolgen zijn niet louter theoretisch: een aannemer die de wettelijke volgorde of de verplichte vermeldingen niet naleeft, verliest het recht om het schadebeding of de verwijlinteresten aan te rekenen en kan reeds betaalde kosten moeten terugstorten. Een strakke splitsing tussen B2B en B2C in je facturatie bespaart je zowel tijd als juridische misstappen.
De kernregels van Boek XIX WER voor particuliere bouwfacturen
Bij een onbetaalde factuur aan een consument gelden drie harde grenzen:
- De eerste betalingsherinnering is altijd gratis. Je mag geen herinneringskost, geen schadebeding en geen verwijlinteresten aanrekenen in die eerste ingebrekestelling.
- Minstens 14 kalenderdagen wachttermijn. Na verzending krijgt de klant minstens veertien kalenderdagen om het openstaande saldo zonder bijkomende kosten te betalen.
- Verzending via e-mail of elektronisch: de 14 kalenderdagen starten op de kalenderdag volgend op de verzending.
- Verzending per post: de 14 kalenderdagen starten pas op de derde werkdag na de verzending (tel dus in de praktijk rekening houdend met postdagen en weekends).
- Alleen vooraf overeengekomen vergoedingen. Na de wachttermijn mag je uitsluitend een schadebeding en verwijlinteresten aanrekenen als die vooraf geldig zijn opgenomen in je aannemingsovereenkomst of algemene voorwaarden (met de wettelijke wederkerigheid bij consumenten).
De 4 verplichte vermeldingen vóór je verzendt
Volgens artikel XIX.2 §3 WER en de richtlijnen van de FOD Economie moet de eerste kosteloze herinnering altijd deze vier gegevens bevatten:
- Verschuldigd saldo en mogelijk schadebeding: het exacte openstaande bedrag én het bedrag van de forfaitaire vergoeding dat na afloop van de wachttermijn zal worden geëist bij uitblijvende betaling.
- Identiteit van je bouwbedrijf: naam of vennootschapsbenaming en je ondernemingsnummer (KBO).
- Omschrijving en opeisbaarheid: duidelijke omschrijving van de uitgevoerde werken of leveringen (factuurnummer en werf) en de datum waarop de schuld opeisbaar werd.
- Betalingstermijn zonder kosten: de termijn van minstens 14 kalenderdagen waarbinnen de klant kosteloos kan betalen vóór enige extra vergoeding wordt gevorderd.
Neem deze cijfers rechtstreeks over uit je definitieve factuur — inclusief de juiste gestructureerde mededeling — en nooit uit een verouderd Word-sjabloon.
Wettelijke plafonds voor schadebeding en interest (art. XIX.4 WER)
Verouderde algemene voorwaarden in de bouw vermelden nog vaak “10% schadebeding met een minimum van € 250 of € 500”. Voor consumenten zijn zulke bedingen ongeldig voor het deel boven de wettelijke plafonds van Boek XIX WER:
| Openstaand saldo | Maximaal forfaitair schadebeding | Voorbeeld uit de bouwpraktijk |
|---|---|---|
| ≤ € 150 | Maximaal € 20 | Kleine herstelling van € 120 → max. € 20 |
| € 150,01 t.e.m. € 500 | € 30 + 10% op de schijf boven € 150 | Onderhoudsfactuur van € 400 → € 30 + € 25 = € 55 |
| > € 500 | € 65 + 5% op de schijf boven € 500 (max. € 2.000) | Renovatiefactuur van € 4.500 → € 65 + € 200 = € 265 |
Voor verwijlinteresten geldt eveneens een wettelijk plafond: maximaal de referentie-interestvoet vermeerderd met 8 procentpunten (zoals gepubliceerd onder de wet van 2 augustus 2002 betreffende betalingsachterstand bij handelstransacties).
Stuur eerst de gratis herinnering met alle vier verplichte vermeldingen, respecteer de volle 14 kalenderdagen en toets het schadebeding aan de drie wettelijke schijven.
Bewijs van verzending en omgaan met een klacht of betwisting
Bewaar altijd de exacte verzonden kopie, het tijdstip en het kanaal bij het klantdossier. Zonder verzendbewijs kun je later niet aantonen wanneer de wachttermijn van 14 kalenderdagen gestart en verstreken is.
Reageert de particulier tijdens die veertien dagen met een inhoudelijke opmerking over een gebrek, onduidelijk meerwerk of een foutieve voorschotfactuur? Zet de automatische aanmaning dan meteen op pauze. Koppel de reactie aan de factuur en het werfdossier en laat de werfleider nagaan of een toelichting, herstelling of creditnota nodig is. Blind kosten blijven bijboeken op een betwiste renovatiefactuur drijft het dossier alleen richting advocaat en vertraagt je cashflow.
Scheid B2C en B2B al bij het aanmaken van de klant
De eenvoudigste manier om fouten te vermijden is je klantenbestand strak indelen: heeft de klant een geldig KBO-/btw-nummer (B2B) of is het een particulier (B2C)? Laat je software enkel de opvolging voorbereiden en vervaldata signaleren, terwijl kantoor vóór verzending de klantstatus, openstaande betwistingen en termijn controleert. Bekijk hoe facturatie en opvolging in Enfin facturen, verzendmomenten en projectdossiers bij elkaar houdt.
Verder over dit onderwerp
Btw-checklist voor Belgische aannemers: 6%, 21%, medecontractant en Peppol
Bepaal vóór elke offerte en factuur het juiste Belgische btw-tarief: 6% renovatie met verplichte vermelding, 21% standaard, 0% medecontractant en Peppol B2B.
Offertetemplate voor aannemers: structuur, checklist en voorbeeld
Bouw een duidelijke aannemersofferte met identiteit, scope, prijs, planning, opties, uitsluitingen, betaling, wijzigingen, voorwaarden en goedkeuring.
Checklist voorlopige oplevering woning: zo sluit je een werf zonder losse eindjes af
Een gestructureerde rondgang in vier zones voor Belgische aannemers en bouwheren, inclusief de juridische gevolgen van het PV, verplichte keuringsattesten en het PID.