Zorgvuldigheidsplicht bij onderaannemers in Vlaanderen: wat geldt sinds 16 oktober 2026?
Ketenaansprakelijkheid in Vlaanderen: welke documenten vraag je aan je onderaannemer sinds 16 oktober 2026? Geen paspoort meer, 30bis-drempels en werfchecklist.
De Vlaamse zorgvuldigheidsplicht houdt in dat een onderneming die in Vlaanderen werkt met een rechtstreekse onderaannemer uit een risicosector — waaronder de bouw — vóór de aanvang van de werken bepaalde verblijfs- en tewerkstellingsdocumenten laat aanbrengen, nakijkt, vijf jaar bewaart en ontbrekende of ongeldige stukken meldt. Sinds 16 oktober 2026 hoort het paspoort niet langer op die lijst en vallen kleine bouwwerken onder de drempels van de aangifte van werken erbuiten.
Toets per Vlaamse werf eerst de 30bis-aangiftedrempel, vraag bij derdelanders enkel de geldende stukken vóór de start (zonder paspoort) en bewaar het dossier vijf jaar veilig.
Wat veranderde op 16 oktober 2026?
Het Besluit van de Vlaamse Regering van 4 september 2026 verscheen op 6 oktober 2026 in het Belgisch Staatsblad (numac 2026007053) en geldt sinds 16 oktober 2026. Het voert drie concrete aanpassingen door:
| Onderwerp | Tot 15 oktober 2026 | Sinds 16 oktober 2026 |
|---|---|---|
| Paspoort of reistitel van de buitenlandse werknemer of zelfstandige | Hoorde bij de documenten die de rechtstreekse (onder)aannemer moest aanbrengen | Geschrapt uit de lijst |
| Kleine werken in onroerende staat (bouw en schoonmaak) | Stond niet als uitzondering in de regelgeving | Alleen nog een risicoactiviteit als de werken onder de aangifte van werken (art. 30bis, §7 RSZ-wet) vallen |
| Pakketbezorgers met een tachograafplichtig voertuig | Vielen onder de risicosector pakketbezorging | Uitgezonderd |
| Al het andere (schriftelijke verklaring, overige stukken, controle, 5 jaar bewaren, meldloket) | Van toepassing sinds 1 januari 2026 | Ongewijzigd |
Concrete actie: schrap het paspoort uit je interne werfchecklist en modelcontracten, en ga per werf vooraf na of de aangifte van werken vereist is. Dit artikel is informatief en vormt geen juridisch advies.
Wat is ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling?
Ketenaansprakelijkheid betekent dat elke schakel in de aannemingsketen — opdrachtgever, hoofdaannemer en intermediaire aannemer — aansprakelijk kan worden gesteld als illegaal verblijvende derdelanders (personen met een nationaliteit van buiten de EER en Zwitserland) als werknemer of zelfstandige worden ingezet.
De regeling geldt voor elke Belgische of buitenlandse onderneming die rechtstreeks of onrechtstreeks werkt op het grondgebied van het Vlaamse Gewest. Ook een aannemer gevestigd in Brussel, Wallonië of het buitenland valt eronder zodra de werf in Vlaanderen ligt.
Rechtstreekse versus onrechtstreekse onderaannemers
- Rechtstreeks: jij hebt de onderaannemer zelf aangesteld. Stelt die illegaal verblijvende derdelanders tewerk, dan ben je aansprakelijk tenzij je aan de vereiste voorwaarden voldoet.
- Onrechtstreeks: het gaat om de onderaannemer van je onderaannemer. Dan ben je enkel aansprakelijk als de inspectie aantoont dat je vooraf op de hoogte was.
Wie vooraf op de hoogte was, blijft altijd aansprakelijk, ongeacht zijn positie in de keten. Een particuliere bouwheer (natuurlijke persoon) is eveneens enkel aansprakelijk bij voorafgaande kennis; voor hem gelden de schriftelijke verklaring en zorgvuldigheidsplicht niet.
Niet te verwarren met de federale 30bis-inhoudingsplicht
De Vlaamse zorgvuldigheidsplicht draait rond verblijfs- en arbeidsdocumenten. De federale inhoudingsplicht (artikel 30bis) draait rond sociale en fiscale schulden en eventuele inhoudingen op factuurbetalingen — lees daarvoor het aparte overzicht over de inhoudingsplicht bij onderaanneming. Deze Vlaamse regels staan ook volledig los van de Nederlandse ketenaansprakelijkheid.
Schriftelijke verklaring én zorgvuldigheidsplicht
Wat je nodig hebt om aansprakelijkheid uit te sluiten bij een rechtstreekse onderaannemer, hangt af van de sector:
- Geen risicosector: een schriftelijke verklaring waarin de onderaannemer bevestigt dat hij geen illegaal verblijvende derdelanders als werknemer of zelfstandige tewerkstelt of zal tewerkstellen.
- Risicosector: diezelfde schriftelijke verklaring plus naleving van de zorgvuldigheidsplicht (documenten laten aanbrengen, controleren, vijf jaar bewaren en ontbrekende stukken melden).
Volgens de Vlaamse overheid is de zorgvuldigheidsplicht formeel niet verplicht, maar sterk aangeraden: wie niets opvraagt en een rechtstreekse onderaannemer heeft die betrapt wordt op illegale tewerkstelling van derdelanders, is aansprakelijk en riskeert strafrechtelijke vervolging of een administratieve geldboete. De regeling startte op 1 januari 2026 met een gedoogperiode van zes maanden die afliep op 1 juli 2026; de drie versoepelingen gelden sinds 16 oktober 2026.
Geldt de zorgvuldigheidsplicht voor jouw werf? Vier toetsvragen
1. Ligt de werf in het Vlaamse Gewest?
Buiten Vlaanderen gelden deze Vlaamse regels niet.
2. Werkt je rechtstreekse onderaannemer in een risicosector?
De vier risicosectoren zijn:
- bouwsector: werken in onroerende staat en levering van stortklaar beton;
- schoonmaaksector;
- vleessector: slachten, uitsnijden en vleesbereiding;
- pakketbezorgers in opdracht van postdiensten, behalve met een tachograafplichtig voertuig.
3. Vallen de werken onder de aangifte van werken (art. 30bis, §7 RSZ-wet)?
Sinds 16 oktober 2026 zijn bouw- en schoonmaakwerken enkel nog een risicoactiviteit wanneer ze onder de aangifte van werken vallen. De RSZ formuleert de vrijstelling als volgt — er is geen aangifteplicht voor:
- een aannemer zonder onderaannemer, bij werken onder € 30.000 excl. btw;
- een aannemer met één en slechts één onderaannemer, bij werken onder € 5.000 excl. btw.
In alle andere gevallen is een aangifte van werken verplicht. Werk je met twee of meer onderaannemers, dan bestaat er geen minimumbedrag meer (in het RSZ-voorbeeld is zelfs een contract van € 3.000 met twee onderaannemers aangifteplichtig).
| Contract (excl. btw) | Onderaannemers | Aangifte van werken? | Zorgvuldigheidsplicht mogelijk? |
|---|---|---|---|
| € 35.000 | 0 | Ja | Ja |
| € 15.000 | 0 | Nee | Nee |
| € 5.075 | 1 | Ja | Ja |
| € 3.000 | 1 | Nee | Nee |
| € 3.000 | 2 | Ja | Ja |
(Voorbeeldbedragen en aangifteplicht volgens RSZ. Onder de drempels vervalt de zorgvuldigheidsplicht, maar de schriftelijke verklaring blijft nodig om aansprakelijkheid uit te sluiten.)
Asbest: volgens de RSZ moet je werken met asbestgevaar vermelden in de aangifte en asbestverwijderingswerken minstens 15 kalenderdagen vooraf aangeven. Twijfel je bij een kleine asbestklus onder de drempel, vraag het vooraf na bij de RSZ of de Vlaamse Sociale Inspectie. Toets de drempel ook opnieuw zodra het contractbedrag stijgt of een bijkomende onderaannemer instapt.
4. Zet je rechtstreekse onderaannemer derdelanders in?
De documentenlijst hieronder geldt voor derdelanders (buiten EER en Zwitserland). De schriftelijke verklaring vraag je in alle gevallen.
Welke documenten vraag je op vóór de start?
De rechtstreekse onderaannemer levert de stukken aan vóór aanvang van de werken, afgestemd op de tewerkstellingssituatie:
Detachering vanuit een EER-land of Zwitserland
- bewijs van verblijfsrecht of verblijfsvergunning van meer dan drie maanden in de betrokken EER-lidstaat of Zwitserland;
- bewijs van inschrijving in de Limosa-databank (tenzij vrijgesteld);
- A1-verklaring (of ontvangstbewijs van de aanvraag) die aansluiting bij de sociale zekerheid van de uitzendstaat bevestigt.
Detachering van buiten de EER of Zwitserland, met Belgische toelating of beroepskaart
- bewijs van geldig verblijf in België of een gecombineerde vergunning;
- bewijs van geldige toelating tot arbeid of gecombineerde vergunning (werknemers), of geldige beroepskaart (zelfstandigen);
- bewijs van inschrijving in Limosa (tenzij vrijgesteld).
Belgische tewerkstelling
- bewijs van geldig verblijf in België of een gecombineerde vergunning;
- bewijs van geldige toelating tot arbeid of gecombineerde vergunning (werknemers), of geldige beroepskaart (zelfstandigen);
- bewijs van inschrijving in Dimona (alleen voor werknemers).
Het paspoort of de reistitel staat sinds 16 oktober 2026 niet meer op de lijst, omdat niet elke legaal tewerkgestelde werknemer (zoals asielzoekers in procedure) een paspoort kan voorleggen. Voor aanwezigheidsregistratie en Limosa op de werf bekijk je ook Checkinatwork-software voor de bouw.
Controleren, 5 jaar bewaren en melden
- Controleren: je hoeft geen forensische echtheidsanalyse te doen, maar je controleert wel de geldigheidsdatum en of er geen overduidelijke vervalsing is. Een verlopen of duidelijk vervalst stuk telt als ontbrekend.
- Bewaren en AVG: bewaar de documenten veilig tot vijf jaar na het einde van de samenwerking, enkel toegankelijk voor bevoegde personen en uitsluitend voor ketenaansprakelijkheid. Vraag geen stukken buiten de lijst. Je rechtstreekse onderaannemer heeft een wettelijke basis om kopieën één trap hoger in de keten door te geven; spreek contractueel af wie de werknemers informeert volgens artikelen 13 en 14 AVG. Lees hoe je dat praktisch opzet in software voor onderaannemersdocumenten.
- Meldloket Vlaamse Sociale Inspectie: ontbreekt een stuk of is het ongeldig, spreek dan eerst je onderaannemer aan. Blijft reactie uit, meld dit via het online meldloket — pas dan voldoe je aan de zorgvuldigheidsplicht. Regel je toegang vooraf: aanmelden met itsme of eID in naam van je onderneming (RSZ-geregistreerd) met juiste gebruikersrechten via je toegangsbeheerder. Een sociaal dienstverrichter kan momenteel niet in jouw naam melden; buitenlandse bedrijven zonder Belgisch KBO-nummer vragen een pdf-formulier aan via
ketenaansprakelijkheid.wewis@vlaanderen.be.
Checklist per werf voor de hoofdaannemer
- Ligt de werf in het Vlaamse Gewest en stelde je de onderaannemer rechtstreeks aan?
- Heb je de ondertekende schriftelijke verklaring van je rechtstreekse onderaannemer?
- Valt de onderaannemer onder een risicosector én valt de werf onder de aangifte van werken (opnieuw toetsen bij meerwerk of extra onderaannemer)?
- Zet hij derdelanders in — en onder welk van de drie statuten (EER-detachering, niet-EER-detachering of Belgische tewerkstelling)?
- Zijn de juiste stukken vóór de start ontvangen, zónder paspoort?
- Zijn vervaldata gecontroleerd en duidelijke vervalsingen uitgesloten?
- Bij ontbreken: onderaannemer aangesproken en zonder reactie gemeld via het meldloket (toegang via itsme/eID vooraf geregeld)?
- Worden alle documenten afgeschermd en tot vijf jaar na de samenwerking bewaard?
- Is het paspoort geschrapt uit je eigen checklist en modelcontracten?
Alles bij één werf bewaren zonder losse mappen
De zorgvuldigheidsplicht komt bovenop 30bis-controles, aangifte van werken, Limosa, verzekeringen en contracten. In Enfin Bouwsoftware centraliseer je documenten, werfplanning en opvolging rechtstreeks op het juiste projectdossier, terwijl Alfie helpt signaleren waar een dossier aandacht vraagt en jij zelf beslist.
Veelgestelde vragen over de zorgvuldigheidsplicht
Moet ik nog een paspoort opvragen aan mijn onderaannemer?
Nee. Sinds 16 oktober 2026 is het paspoort of de reistitel geschrapt. Verblijfsbewijs, toelating tot arbeid of beroepskaart, en Limosa, A1 of Dimona blijven wel vereist afhankelijk van de situatie.
Geldt de zorgvuldigheidsplicht nog voor kleine bouwwerken?
Niet wanneer de werken buiten de aangifte van werken vallen: minder dan € 30.000 excl. btw zonder onderaannemer, of minder dan € 5.000 excl. btw met slechts één onderaannemer. Met twee of meer onderaannemers geldt geen minimumbedrag. De schriftelijke verklaring blijft onder de drempels wel nodig.
Wat doe ik als een onderaannemer de stukken niet bezorgt?
Spreek hem eerst aan. Reageert hij niet, meld het dan via het online meldloket van de Vlaamse Sociale Inspectie (met itsme of eID in naam van je onderneming). Pas na die melding voldoe je aan de zorgvuldigheidsplicht.
Ben ik aansprakelijk voor de onderaannemer van mijn onderaannemer?
Alleen als de inspectie aantoont dat je vooraf op de hoogte was van de illegale tewerkstelling van derdelanders. Verklaring en zorgvuldigheidsplicht richten zich op je rechtstreekse onderaannemers.
Gelden deze regels ook op werven in Brussel of Wallonië?
Nee. Deze regeling geldt voor activiteiten in het Vlaamse Gewest (ook als je bedrijf buiten Vlaanderen gevestigd is). Voor werven in Brussel of Wallonië gelden andere gewestelijke regels.
Bronnen en verificatie
Gecontroleerd op 21 oktober 2026.
- Besluit van de Vlaamse Regering van 4 september 2026, Belgisch Staatsblad 6 oktober 2026 (numac 2026007053): kopie op etaamb
- Vlaamse Regering, beslissing van 4 september 2026
- Vlaanderen.be, Ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling
- Vlaanderen.be, Gedoogperiode loopt af
- RSZ, Aangifte van werken en Bericht aan de aannemers en opdrachtgevers (pdf)
- KMO.partners, Vlaamse ketenaansprakelijkheid versoepeld (19 oktober 2026)
Dit artikel is informatief en geen juridisch advies. De officiële regels staan op vlaanderen.be; bij concrete dossiervragen kun je terecht bij de Vlaamse Sociale Inspectie via ketenaansprakelijkheid.wewis@vlaanderen.be.
Verder over dit onderwerp
Waarom Excel geen facturatietool meer is voor Belgische aannemers (zeker sinds Peppol 2026)
Sinds 1 januari 2026 is Peppol-facturatie (UBL) verplicht voor Belgische B2B. Waarom Excel afhaakt op wetgeving, nummering, btw en betalingsopvolging.
Peppol in België sinds 2026: wat je bedrijf praktisch moet regelen
Peppol-checklist voor Belgische ondernemingen: verplichting, verzenden, ontvangen, softwarekeuze, klantdata, boekhouding, testen en opvolging.
Peppol verplicht in België sinds 2026: scope en uitzonderingen
Bepaal of een Belgische factuur onder de B2B-verplichting valt via klantstatus, vestiging, transactietype, uitzonderingen en ontvangstplicht.